PCOS

Zespół policystycznych jajników (PCOS), dotyka OK 10% 18% (statystyki WHO mówią nawet o 22%)kobiet w wieku reprodukcyjnym, jest jednym najczęstszych zaburzeń endokrynnych oraz metabolicznych u kobiet w wieku rozrodczym oraz jedną z głównych przyczyn niepłodności u kobiet.

Chociaż przyczyna PCOS jest obecnie nieznana, u jej podstaw leży insulinoopor- ność, podwyższone androgeny oraz podwyższony poziom estrogenu. PCOS obja- wia się poprzez spektrum objawów, w tym bezpłodność, nieregularność lub brak miesiączki , brak owulacji, liczne torbiele na jajnikach, trądzik, nadmierne owłosie- nie twarzy i otyłość (chociaż wiele kobiet z PCOS ma prawidłową wagę). Kobiety z PCOS zazwyczaj mają wyższy poziom męskich hormonów, szczególnie testostero- nu (hiperandrogenemia) z równocześnie obniżonym czynnikiem SHBG.

Zwiększona aktywność enzymów aromatazy, które konwertują testosteron do es- trogenu prowadzi do hiperestrogenizmu, czyli nadmiaru estrogenów co prowadzi do obniżenia poziomu progesteronu względem estrogenu. Nadmiar testosteronu i estrogenu oraz niedobór progesteronu zaburzają stosunek FSH do LH (prawidłowy stosunek LH do FSH wynosi 1:1 u kobiet z PCOS wynosi zazwyczaj 1:2 lub 1:3) Oprócz bezpłodności PCOS znacznie zwiększa prawdopodobieństwo poronienia i śmierci niemowlęcia podczas porodu lub krótko po nim, a także może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych u kobiety, w tym raka endometrium, osteopo- rozy, chorób serca i cukrzycy.

W kontekście płodności kobiety z PCOS wykazują nie tylko zaburzenia czynności jajników, ale kobiety te wykazują zaburzoną receptywność endometrium oraz zabu- rzenia protein odpowiedzialnych za implantację zarodka.- zioła wpływające na re- ceptywność oraz poprawiające morfologię endometrium należą do grupy tzw toni- ków macicy- szerzej omówionych w rozdziale o endometriozie

Założenia fitoterapii dla kobiet z PCOS skupiają się na trzech płaszczyznach ob- jawów PCOS: (1) nierównowaga hormonalna; (2) insulinooporność i / lub nieprawi- dłowości metaboliczne; oraz (3) stres oś hormonalna przysadka -jajniki- nadnercza. .insulinooporność odgrywa kluczową rolę w rozwoju PCOS oraz hiperandrogeni- zmu. Odporność komórek na insulinę prowadzi do jej zwiększonego wytwarzania oraz zwiększonej cyrkulacji do krewnej. PCOS częściej występuje u kobiet , u któ- rych w rodzinie ze strony ojca i/lub u ojca występowała cukrzyca typu 2 lub jeśli wy-

stępuje wczesne łysienie (hiperandrogenizm) u mężczyzn w rodzinie Podwyższony poziom insuliny we krwi stymuluje produkcję testosteronu w jajnikach.
Założenia terapeutyczne przy insulinooporności :

  • –  dieta bogata w błonnik (wysoki poziom błonnika podwyższa poziom SHGB, cowpływa na obniżenie testosteronu), wykluczenie cukrów prostych – dieta typu

    DASH

  • –  Zioła redukujące poziom insuliny, glukozy oraz uwrażliwiające komórki na insuli-nę , są podstawą leczenia PCOS- Panax ginseng, Turnera diffusa, Gymnema sy- lvestre, Taraxacum officinalis radix, Trigonella foeum -graecum- stanowią pod- stawę leczenia PCOS. Panax ginseng, oprócz właściwości redukujących poziom insuliny i insulinoopornośći Panax poprawia morfologię jajników poprzez obni- żenie zbyt dużej liczby nierozwiniętych pęcherzyków i zwiększenie liczbę ciałek żółtych u kobiet z PCOS. Ponadto obniża poziom kortyzolu, wspomaga reakcje na stres reganeruje nadnercza oraz wspomaga prace tarczycy. Turnera diffusa, redukuje aktywność aromatazy co pomaga w obniżeniu zbyt wysokiego estroge- nu, oraz jest bardzo efektywnym afrodyzjakiem, Trigonella foeum -graecum i Gymnema sylvestre są typowymi ziołami stosowanymi przy podwyższonej glu- kozie i insulinie ponadto Trigonella foeum-graecum uwrażliwia komórki na insuli- nę oraz redukuje nadmierne owłosienie na twarzy. Taraxacum officials radix- wspiera metabolizm glukozy w wątrobie oraz wspiera metabolizm estrogenów co pośrednio przyczynia się do obniżenia poziomu tego hormonu.

    Ponadto Berberis vulgaris i/lub Coptis chinensis uwrażliwiają komórki na insulinę, wspomagają wątrobowy metabolizm estrogenów oraz wspomagaja metaboliczne funkcje u kobiet z otyłością związaną z PCOS

    -redukcja androgenów/balans hormonalny- mieszanka z Paeonia lactiflora-Glycyr- rhiza glabra i Cinammomum verum jest jedną z najskuteczniejszych mieszanek wspomagających leczenie PCOS. Paeonia lactiflora wspomaga funkcję i morfologię jajników, redukując ilośc niedojrzałych pęcherzyków na rzecz powstawania ciałek żółtych. Ponadto Paeonia lactiflora wspomaga produkcje progesteronu obniżając poziom estrogenu. Glycyrrhiza glabra wspomaga wyregulowanie zaburzonych okresów poprzez wpływ na układ endokrynny -oś przysadka -nadnercza-jajniki, po- nadto Glycyrrhiza glabra wpływa na obniżenie testosteronu u kobiet z PCOS. Cin-

ammomum verum wspomaga metabolizm glukozy, obniża poziom insuliny oraz synergicznie wspomaga działanie Paeonia lactiflora i Glycrrhiza glabra.

Redukcja stresu – Ważnym i mniej rozpoznawalnym aspektem leczenia PCOS jest redukcja poziomu stresu. W odpowiedzi na stres nadnercza uwalniają kortyzol, wywołując podwyższenie poziomu prolaktyny/ zwiększają syntezę androgenów, co z kolei prowadzi do zaburzeń regulacji cyklu miesiączkowego, zwłaszcza braku ja- jeczkowania, charakterystycznego dla PCOS.

Zioła z grupy Adaptogenów – Panax ginseng, Rhodiola rosea, Withania sonnifera, Eleuterococcus senicosus- regulują oś przysadka- tarczyca- nadnercza- jajniki- to- nizują działanie całego układu neuro-endokrynnego wspomagają odporność na stres oraz redukują poziom kortyzolu. Pośrednio regulują stosunek progesteronu do estrogenu (na rzecz progesteronu) redukują poziom podwyższonej prolaktyny oraz wspierają funkcję jajników.

Pozostałe zioła niezbędne przy pracy z PCOS
Vitex agnus castus- jest jednym z najbardziej użytecznych ziół stosowanych w PCOS- redukuje poziom testosteronu, podnosi poziom SHGB- czynnika wiążącego testosteron, obniża poziom prolaktyny, która jest bardzo często podwyższona u ko- biet cierpiących na PCOS, podwyższa poziom progesteronu i obniża poziom estro- genu. Vitex może być stosowany jako monoterapia, jednak nie wpływa on na meta- boliczne przyczyny PCOS.
Cimicifuga racemosa- bardzo efektywnie reguluje stosunek LH do FSH, podnosi poziom progesteronu i obniża poziom estrogenu , jednak jej długo terminowe sto- sowanie może negatywnie wpłynąć na funkcję wątroby, co wymaga dodatkowego włączenia ziół tj Sylibum marianum , Schisandra chinensis czy Traxacum officinale radix.
Serenoa repens- – obniża produkcję androgenów oraz wspomaga funkcję jajników, szczególnie użyteczna przy nadmiernym owłosieniu na twarzy i zbyt długich cy- klach- powyżej 35 dni.

Tribuls terrestris redukuje poziom androgenów, wpływa w znacznym stopniu na do- jrzewanie pęcherzyków oraz reguluje cykl. miesięczny w kontekście PCOS skraca cykl ( w warunkach klinicznych średnio 5-6 dni).
Salvia officinalis- bardzo efektywnie obniża poziom prolaktyny, często podwyższony u kobiet z PCOS, oraz obniża poziom estrogenów, jednak ma ona właściwości wysuszające skórę i śluzówkę- duża część kobiet cierpiąca na PCOS ma także problemy z tarczycą- jest to związane z podwyższonym poziomem estrogenów, któ- ry blokuje konwersje T4 do T3- co powoduje suchość skóry- Salvia officinalis nie jest ziołem pierwszego wyboru, w tym kontekście lepsze działanie wykazuje Vitex agnus-castus

ZIOŁA WSPOMAGAJĄCE OWULACJĘ

-NIEPOKALNEK, PLUSKWICA GRONIASTA, PIWONIA BIAŁA

ZIOŁA REDUKUJĄCE POZIOM ANDROGENÓW

-LUKRECJA, PIWONIA BIAŁA, PALMA SABAŁOWA

ZIOŁA POPRAWIAJĄCE METABOLIZM GLUKOZY/UWRAŻLIWIAJĄCE KOMÓRKINA INSULINE

– GURMAR, KOZIERADGKA